Verlenging opvang tijdelijk ontheemden Oekraïne

De lokale besturen zorgen samen met de Vlaamse overheid voor de opvang van tijdelijk ontheemde Oekraïners. Vlaanderen voorziet hierbij de omkadering, de subsidiëring en de ondersteuning, terwijl de lokale besturen effectief de opvang op het terrein realiseren. Dit is geregeld in het besluit van 8 april 2022. Dit omkaderingsbesluit geldt momenteel tot en met maart 2025. Op 25 juni 2024 heeft de Europese Raad Justitie formeel beslist om het statuut tijdelijke bescherming met één jaar te verlengen tot 4 maart 2026 (om vervolgens een definitieve regeling voor de ontheemden te kunnen aanbieden). Lokale besturen met een aanbod publieke plekken verkeren momenteel dus in onzekerheid omtrent de ondersteuning van de opvang van ontheemde Oekraïners na maart 2025. Na twee jaar opvangbeleid is de situatie op het terrein sterk gewijzigd. De aanvangsperiode werd gekenmerkt door een acute crisis met een grote instroom aan ontheemden. Momenteel is er sprake van een structureel gegeven en een vaste instroom die opvangcapaciteit vereist. Tegelijk geven meerdere lokale besturen aan dat na twee jaar de opvang van ontheemden lokaal noch acuut is, noch een prioriteit vormt. Zij bouwen hun publieke opvangplekken af. Andere lokale besturen willen de publieke opvang verderzetten maar koppelen hieraan de voorwaarde dat de Vlaamse overheid het omkaderingsbesluit verlengt, bij voorkeur overeenkomstig de huidig vooropgestelde einddatum van het Europees statuut van tijdelijke bescherming. Zonder verlenging houdt de ondersteuning vanuit Vlaanderen op 31 maart 2025 onverkort op. Hiermee zal op het terrein de publieke opvang van ontheemden bruusk eindigen, met het risico op een onbeheersbaar scenario. Om dit te vermijden is het aangewezen een uitfaseringsperiode voor de lokale besturen in te lassen. De Vlaamse Regering wijzigt daarom haar besluit van 8 april 2022 om zich in te schakelen in het tijdsperspectief van de recente Europese beslissing en de ondersteuning aan te houden tot en met maart 2026. De lokale opvang en de Vlaamse ondersteuning worden tegen dan definitief stopgezet. Op die manier kunnen de lokale besturen, binnen een context van een verzekerd Vlaams engagement, de publieke opvang geleidelijk afbouwen en de ontheemden begeleiden naar alternatieven op de woonmarkt. Daarnaast voorziet het voorstel in enkele (technische) aanpassingen aan het besluit om de afbouw van de publieke plekken vlotter te laten verlopen.